Jamiyatda tinçlik va osoyiştalikni taʼminlaş, fuqarolarning huquq va qonuniy manfaatlarini himoya qiliş hamda jamoat tartibini saqlaş huquqni muhofaza qiluvçi organlarning muhim vazifalaridan biri hisoblanadi. Ayniqsa, jamoat joylarida sodir etiladigan mayda bezorilik va spirtli içimlik isteʼmol qiliş bilan boḡliq huquqbuzarliklar aholi osoyiştaligiga salbiy taʼsir kōrsatib, boşqa, yanada oḡir huquqbuzarliklarning sodir etilişiga zamin yaratişi mumkin.
Mayda bezorilik, avvalo, jamoat tartibiga hurmatsizlik bilan munosabatda bōliş, fuqarolarning osoyiştaligini buziş, jamoat joylarida haqoratomuz sōzlar bilan sōkiniş, şaxslarga nisbatan haqoratomuz şilqimlik qiliş hamda jamoat tartibi va fuqarolar osoyiştaligini buzuvçi şu kabi boşqa xatti-harakatlarda namoyon bōladi.
Ōzbekiston Respublikasining Maʼmuriy javobgarlik tōḡrisidagi kodeksida mayda bezorilik uçun maʼmuriy javobgarlik belgilangan. Bunda huquqbuzarning qilmişi, uning oqibatlari, sodir etiliş holatlari va boşqa yuridik ahamiyatga ega bōlgan holatlar inobatga olinadi.
Şu bilan birga, jamoat joylarida spirtli içimlik isteʼmol qiliş ham jamoat tartibi va aholi osoyiştaligiga salbiy taʼsir kōrsatişi mumkin bōlgan huquqbuzarliklardan biri hisoblanadi. Spirtli içimlik isteʼmol qilgan şaxsning ōz xatti-harakatlarini nazorat qiliş qobiliyati pasayişi natijasida janjal, haqorat, mayda bezorilik, oilaviy nizo, transport sohasidagi huquqbuzarliklar va boşqa salbiy holatlar kelib çiqişi ehtimoli ortib boradi.
Şu sababli bunday huquqbuzarliklarga qarşi kuraşişda faqatgina jazo çoralarini qōllaş bilan çeklanib qolmasdan, ularning kelib çiqiş sabab va şart-şaroitlarini aniqlaş hamda bartaraf etiş muhim ahamiyat kasb etadi.
Huquqbuzarliklarning oldini oliş — muhim vazifa
Mayda bezorilik va jamoat joylarida spirtli içimlik isteʼmol qiliş bilan boḡliq huquqbuzarliklarning oldini olişda profilaktika işlarini tizimli ravişda taşkil etiş lozim.
Xususan, mahallalarda profilaktik tadbirlarni kuçaytiriş, huquqbuzarlik sodir etişga moyil şaxslar bilan yakka tartibda profilaktik suhbatlar ōtkaziş, ularning oilaviy va ijtimoiy muhitini ōrganiş, spirtli içimlikka ruju qōygan şaxslar bilan profilaktik işlarni taşkil etiş samarali natija beradi.
Şuningdek, yoşlar ōrtasida huquqiy madaniyatni yuksaltiriş, ularga jamoat tartibiga rioya qilişning ahamiyatini tuşuntiriş, spirtli içimliklarning inson salomatligi va ijtimoiy hayotiga salbiy taʼsiri haqida tarḡibot işlarini olib boriş ham muhim profilaktik çoralardan hisoblanadi.
Huquqbuzarliklarning oldini olişda içki işlar organlari, mahalla faollari, taʼlim muassasalari, jamoat taşkilotlari va keng jamoatçilikning hamkorligi muhim ahamiyatga ega.
Har qanday huquqbuzarlikka huquqiy baho berişda qonuniylik va adolat tamoyillariga qatʼiy rioya qilinişi şart. Şaxsning aybi qonun hujjatlarida belgilangan tartibda isbotlangan taqdirdagina unga nisbatan tegişli maʼmuriy taʼsir çorasi qōllanilişi mumkin.
Bunda huquqbuzarlik sodir etgan şaxsga nisbatan qōllaniladigan çoraning maqsadi faqat jazolaş emas, balki uni qayta huquqbuzarlik sodir etişdan tiyiş, huquqiy ongini oşiriş va jamiyatda belgilangan xulq-atvor qoidalariga rioya qilişini taʼminlaşdan iborat bōlişi lozim.
Ayniqsa, mayda bezorilikka ōz vaqtida huquqiy baho beriş muhimdir. Çunki jamoat tartibiga nisbatan eʼtiborsizlik va jazosizlik hissi keyinçalik yanada xavfli huquqbuzarliklarning sodir etilişiga olib kelişi mumkin.
Mayda bezorilik hamda jamoat joylarida spirtli içimlik isteʼmol qiliş bilan boḡliq huquqbuzarliklar jamiyatdagi tinçlik va osoyiştalikka salbiy taʼsir kōrsatadigan omillardan biridir.
Ularning oldini olişda qonun talablariga qatʼiy rioya qiliş, huquqbuzarlik sodir etgan şaxslarning javobgarligini taʼminlaş bilan bir qatorda, profilaktik çora-tadbirlarni kuçaytiriş, aholining huquqiy madaniyatini yuksaltiriş va jamoatçilik bilan hamkorlikni yanada rivojlantiriş zarur.
Zero, jamoat tartibi va fuqarolar osoyiştaligini taʼminlaş nafaqat huquqni muhofaza qiluvçi organlarning, balki butun jamiyatning umumiy vazifasidir. Har bir fuqaroning qonunlarga hurmat bilan munosabatda bōlişi, ōz huquq va majburiyatlarini anglaşi jamiyatda huquqbuzarliklarning kamayişiga va barqaror osoyiştalik qaror topişiga xizmat qiladi.
Jinoyat işlari bōyiça
Denov tuman sudining sudyasi B.M.Diyorov