GLOBAL MULOQOT MAYDONIDAGI ŌZBEKISTON: BRYUSSELDAN TOKIOGAÇA ÇŌZILGAN HAMKORLIK KŌPRIKLARI

10/01/2026

Insoniyat tarixi şuni kōrsatadiki, har bir davlatning taraqqiyot yōli nafaqat uning içki salohiyati, balki taşqi dunyo bilan qançalik uyḡun va oçiq muloqot qila olişi bilan ham belgilanadi. Bugungi kunda dunyo xaritasi siyosiy va iqtisodiy jihatdan misli kōrilmagan darajada ōzgarmoqda. Bir tomondan global iqtisodiy qarama-qarşiliklar, ikkinçi tomondan xavfsizlikka tahdidlar va transport-logistika zanjirlarining uzilişi har bir mamlakatni ōz taşqi siyosat strategiyasini qayta kōrib çiqişga majbur qilmoqda. Mana şunday tahlikali va murakkab bir vaziyatda Ōzbekiston Respublikasi Prezidenti Şavkat Mirziyoyevning Oliy Majlis va Ōzbekiston xalqiga yōllagan Murojaatnomasi nafaqat ōtgan yilning yakunlari, balki mamlakatimizning kelajakdagi ōn yilliklar uçun mōljallangan strategik yōnalişini belgilab bergan tarixiy hujjat bōldi.

Prezident ōz nutqini boşlar ekan, “Biz islohotlarni aniq amaliy natijaga aylantirişni ōrgandik”, deya alohida taʼkidlagani bejiz emas. Zero, sōnggi tōqqiz yil içida Ōzbekiston yopiqlikdan oçiqlikka, çeklangan iqtisodiyotdan erkin bozor munosabatlariga ōtişning eng maşaqqatli bosqiçini muvaffaqiyatli bosib ōtdi. Bugun biz 38 millionlik ulkan xalq sifatida nafaqat ōz çegaralarimiz içida, balki xalqaro maydonda ham ōz sōzimiz va ōrnimizga egamiz. Murojaatnomada keltirilgan raqamlar — yalpi içki mahsulotning ilk bor 145 milliard dollarga yetgani, oltin-valyuta zaxiralarining 60 milliard dollardan oşgani va eksportning 23 foizga ōsişi — şunçaki statistik maʼlumotlar emas. Bu Ōzbekistonning xalqaro maydonda işonçli hamkor sifatida tan olinganligining, uning suveren reytingi “BB” poḡonasiga kōtarilganligining amaliy tasdiḡidir.

Maqolamizning asosiy mavzusi bōlgan “hamkorlik kōpriklari” tuşunçasi bugun Ōzbekiston taşqi siyosatining ōzagini taşkil etadi. Biz dunyoning birgina nuqtasi bilan emas, balki “Bryusseldan Tokiogaça”, “Şarqdan Ḡarbgaça” çōzilgan kōp vektorli va pragmatik aloqalarni yōlga qōydik. Prezident taʼkidlaganidek, Ōzbekiston endi global masalalar muhokama qilinadigan xalqaro muloqot maydoniga aylanib ulgurdi. Buni birgina 2025-yil davomida mamlakatimizda ōtkazilgan Parlamentlararo Ittifoqning yubiley Assambleyasi, YUNESKO Boş konferensiyasi yoki “Markaziy Osiyo – Yevropa Ittifoqi” sammiti misolida ham yaqqol kōriş mumkin.

Ōzbekistonning taşqi dunyo bilan ōrnatayotgan yangi sifatdagi aloqalarini uçta asosiy ustun asosida tahlil qiladigan bōlsak, Prezidentimiz ilgari surgan “Markaziy Osiyo hamjamiyati” ḡoyasi va unga Ozarbayjonning aʼzo sifatida qōşilişi mintaqaviy geosiyosatda yangi sahifa oçdi. Şu bilan birga, Yevropa Ittifoqi bilan imzolangan Kengaytirilgan şeriklik bitimi yoki Yaponiya bilan erişilgan yuqori texnologik kelişuvlar Ōzbekistonning nafaqat xomaşyo yetkazib beruvçi, balki intellektual va sanoat salohiyatiga ega bōlgan davlat sifatida namoyon bōlayotganini kōrsatadi.

Murojaatnomada ilgari surilgan fikrlardan kelib çiqib aytiş mumkinki, biz 2026-yilni “Mahallani rivojlantiriş va jamiyatni yuksaltiriş yili” deb eʼlon qilar ekanmiz, taşqi dunyo bilan qurilayotgan kōpriklar oxir-oqibat har bir mahalladagi insonning farovonligiga xizmat qilişi kerak. Çunki jalb qilinayotgan 43 milliard dollarlik xorijiy investitsiya — bu yangi iş ōrinlari, yangi texnologiyalar va farzandlarimiz uçun munosib kelajak demakdir.

Markaziy Osiyo: Strategik jipslaşuv sari. Ōzbekiston taşqi siyosatining ōzagini taşkil etuvçi “Markaziy Osiyo ustuvorligi” tamoyili bugun şunçaki nazariya emas, balki real va hayotiy amaliyotga aylandi. Prezident Şavkat Mirziyoyev ōz Murojaatnomasida taʼkidlaganidek, mintaqada ahil qōşniçilik, ōzaro işonç va strategik hamkorlikni mustahkamlaş davlatimizning ōzgarmas va boş ustuvor yōnalişi bōlib qoladi. Sōnggi yillarda mintaqa davlatlari ōrtasida şakllangan yangi siyosiy muhit nafaqat beş mamlakatning, balki kengroq maʼnoda butun Yevroosiyo qitʼasining xavfsizligi va iqtisodiy barqarorligini taʼminlovçi muhim omilga aylandi.

2025-yilning mart oyida Xōjand şahrida bōlib ōtgan oliy darajadagi uçraşuv mintaqa tarixida “diplomatik buriliş nuqtasi” sifatida muhrlandi. Ōzbekiston, Tojikiston va Qirḡiziston yetakçilari ōrtasida erişilgan davlat çegaralarining tutaş nuqtasi tōḡrisidagi tarixiy şartnoma kōp yillik yeçimini kutayotgan murakkab masalalarga çek qōydi. Bu kelişuv nafaqat çegaralarni belgiladi, balki qardoş xalqlar ōrtasidagi işonçning qançalik mustahkam ekanini butun dunyoga namoyiş etdi. Şu bilan birga qabul qilingan “Abadiy dōstlik tōḡrisida”gi deklaratsiya esa şunçaki diplomatik hujjat emas, balki kelajak avlodlar uçun hamjihatlik va ōzaro yelkadoşlikning maʼnaviy-huquqiy asosi bōlib xizmat qiladi.

Murojaatnomada alohida urḡu berilgan eng muhim taşabbuslardan biri — Toşkentdagi Maslahat uçraşuvi çoḡida ilgari surilgan “Markaziy Osiyo hamjamiyati” strategik formatini taşkil etiş ḡoyasidir. Bu format mintaqaviy integratsiya jarayonlarini yangi, sifat jihatidan yuqori bosqiçga kōtarişni nazarda tutadi. Endilikda gap faqat savdo-sotiq yoki madaniy aloqalar haqida emas, balki umumiy iqtisodiy makonni şakllantiriş, energetika va suv xavfsizligini birgalikda taʼminlaş, transport-logistika imkoniyatlarini birlaştiriş haqida bormoqda. Prezidentimiz aytganidek, “Birlaşgan — ōzar”, va bu birlaşuv mintaqaning global raqobatbardoşligini oşirişning yagona yōlidir.

Uşbu geosiyosiy mozaikaning eng yorqin qismi — Ozarbayjonning Markaziy Osiyo hamjamiyati formatiga tōla huquqli aʼzo sifatida qabul qilinişi bōldi. Bu qaror tarixiy ahamiyatga ega bōlib, Markaziy Osiyo va Janubiy Kavkaz ōrtasida strategik “kōprik” barpo etdi. Ozarbayjonning qōşilişi bilan mintaqamizning tranzit va logistika salohiyati mislsiz darajada kengaydi. Xususan, Kaspiy dengizi orqali ōtuvçi xalqaro yōlaklar — “Ōrta yōlak” (Middle Corridor) loyihasining ahamiyati ortdi. Bu strategik boḡliqlik Ōzbekiston va mintaqa davlatlarining jahon bozorlariga, ayniqsa Yevropaga çiqiş imkoniyatlarini diversifikatsiya qiladi va iqtisodiy xavfsizlikni kafolatlaydi.

Mintaqaviy jipslaşuv jarayonida Ōzbekistonning “taşabbuskor diplomatiyasi” alohida ōrin tutmoqda. Murojaatnomada keltirilganidek, 38 millionlik aholiga ega va iqtisodiyoti 145 milliard dollardan oşgan Ōzbekiston mintaqada iqtisodiy drayver vazifasini ōtamoqda. Bizning barqarorligimiz — butun Markaziy Osiyoning barqarorligidir. Prezidentimiz tomonidan 2026-yilning “Mahallani rivojlantiriş va jamiyatni yuksaltiriş yili” deb eʼlon qilinişi ham mintaqaviy siyosat bilan çambarças boḡliq. Zero, har bir mahallaning obodligi va tinçligi mintaqaviy birdamlikning eng kiçik, ammo eng mustahkam hujayrasidir.

Ḡarb va Şarq: Teng manfaatli şeriklik va global hamkorlik kōpriklari. Ōzbekiston ōzining taşqi siyosatida “kōp vektorli” yondaşuvni nafaqat saqlab qolmoqda, balki uni yangi mazmun bilan tōldirmoqda. Prezident Şavkat Mirziyoyev Murojaatnomada taʼkidlaganidek, “Biz dunyodagi uzoq-yaqin mamlakatlar bilan – Şarq va Ḡarb, Şimol va Janub bilan hamkorlik kōpriklarini qurişda davom etamiz”. Bu strategiya bugungi kunda dunyoda “ōyin qoidalari” ōzgarayotgan, xalqaro munosabatlarda işonç inqirozi kuzatilayotgan bir paytda Ōzbekistonning ōziga xos muvozanatlovçi va işonçli hamkor ekanini isbotladi.

2025-yilda Ōzbekistonning global maydondagi iqtisodiy va siyosiy diplomatiyasi quyidagi tōrtta katta yutuqqa erişdi.

Yevropa Ittifoqi: Kengaytirilgan şeriklikning yangi sahifasi

2025-yilning oktyabr oyida Bryusselda imzolangan Ōzbekiston va Yevropa Ittifoqi ōrtasidagi Kengaytirilgan şeriklik va hamkorlik tōḡrisidagi bitim (KŞHB) biz uçun çinakam tarixiy voqea bōldi. Bu hujjat şunçaki iqtisodiy bitim emas, balki Ōzbekistonda amalga oşirilayotgan demokratik islohotlar va qonun ustuvorligi tamoyillarining Yevropa tomonidan eʼtirof etilişidir. Murojaatnomada qayd etilganidek, uşbu bitim iqtisodiyotimizga yuqori texnologiyalar, Yevropa standartlari va innovatsiyalarni olib kiriş uçun huquqiy yōl oçadi. Bu esa ōz navbatida, 2026-yilda iqtisodiyot hajmini 160 milliard dollarga yetkaziş bōyiça belgilangan marrani yanada yaqinlaştiradi.

AQŞ: Strategik muloqot va sifat jihatidan yangi bosqiç

Noyabr oyida bōlib ōtgan “Markaziy Osiyo va AQŞ” (C5+1) sammiti mamlakatimizning okean ortidagi hamkorlari bilan aloqalarini yangi bosqiçga olib çiqdi. Prezident taʼkidlaganidek, uşbu muloqot doirasida nafaqat xavfsizlik masalalari, balki “yaşil” energetika, raqamli iqtisodiyot va investitsiyalar jalb qiliş kabi strategik yōnalişlar ustuvorlik kasb etdi. AQŞ bilan hamkorlikda amalga oşirilayotgan loyihalar Ōzbekistonning global moliyaviy tizimga integratsiyalaşuvini tezlaştirmoqda, bu esa oltin-valyuta zaxiralarimizning 60 milliard dollardan oşişi va eksport salohiyatimizning yukslişida ōz aksini topmoqda.

Yaponiya: Şarqning texnologik va intellektual salohiyati

Tokioda Markaziy Osiyo va Yaponiya yetakçilari ōrtasida ōtkazilgan uçraşuv Ōzbekistonning Şarq yōnalişidagi eng samarali diplomatiyalaridan biri bōldi. Murojaatnomada uşbu taşrifning natijasi sifatida taʼlim, tibbiyot, raqamli texnologiyalar va sanoat sohalaridagi kelişuvlar alohida tilga olindi. Ayniqsa, kadrlar tayyorlaş va muhandislik yōnalişlaridagi hamkorlik 2026-yilda Ōzbekistonda ōtkazilişi rejalaştirilgan xalqaro informatika va kimyo olimpiadalari uçun mustahkam poydevor yaratadi. Yaponiya sarmoyasi va texnologiyasi Ōzbekistonni “barqaror va texnologik rivojlangan mamlakat”ga aylantiriş strategiyasining ajralmas qismidir.

MDH: Anʼanaviy aloqalar va iqtisodiy pragmatizm

Sankt-Peterburgdagi MDH rahbarlari uçraşuvi mamlakatimizning yaqin qōşnilari va anʼanaviy iqtisodiy hamkorlari bilan aloqalarni muvofiqlaştiriş imkonini berdi. Ōzbekiston MDH doirasida faqat siyosiy muloqot bilan çeklanib qolmasdan, balki transport-logistika zanjirlarini tiklaş va erkin savdo hududini kengaytiriş bōyiça ōzining pragmatik yondaşuvini namoyiş etdi. Murojaatnomada aytilganidek, bu hamkorlik iqtisodiyotimizning barqaror ōsiş surʼatlarini saqlab qolişda muhim drayver bōlib xizmat qiladi.

Xulosa qilib aytganda, Bryusseldan Tokiogaça çōzilgan uşbu kōpriklar Ōzbekistonning dunyo hamjamiyatidagi ōrnini tubdan ōzgartirdi. Biz endi nafaqat kuzatuvçi, balki “ōyin qoidalari”ni belgilaşda iştirok etuvçi, global iqtisodiy jarayonlarning faol subʼektiga aylandik. Prezident Şavkat Mirziyoyevning “Biz ōzgarişlarni kutib yaşamaymiz, ularni ōzimiz yaratamiz” degan sōzlari uşbu xalqaro hamkorlikning tub mohiyatini yoritib beradi. 2026-yil — “Mahallani rivojlantiriş va jamiyatni yuksaltiriş yili”da uşbu xalqaro yutuqlar har bir ōzbekistonlikning kundalik hayotida, farovonligida va ertangi kunga bōlgan işonçida ōzining amaliy ifodasini topadi.


                                                                                                                                 Nazirov Baxtiyor Safaroviç,
                                                                                         Denov tadbirkorlik va pedagogika instituti Tarix                                                                                                         va faslafa kafedrasi v.b.professori, Tarix fanlari                                                                   bōyiça falsafa doktori (PhD)